WILLEMSTAD — Er wordt binnen politiek Antillen serieus rekening gehouden met een vertraging van het staatkundig veranderingsproces door de val van het Nederlandse kabinet. De Wet Openbare Lichamen BES (Wol-BES) staat voor 4 maart op de agenda van de Tweede Kamer en de plenaire behandeling van de vijf consensusrijkswetten (CRW) en de Statuutwijziging staat tussen 6 en 15 april gepland.
Afgelopen nacht stapten de PvdA-bewindslieden uit het Nederlands kabinet, waardoor het kabinet ten
val kwam. Het is afhankelijk van de vraag of de Tweede Kamer het dossier staatkundig traject of bepaalde wetgeving daarin controversieel verklaart, of het stil komt te liggen, aldus de woordvoerder van Staatssecretaris van Koninkrijksrelaties Ank Bijleveld-Schouten (CDA). “We gaan even een onzekere periode tegemoet.” Los van een lijmpoging – die onwaarschijnlijk lijkt, maar die vannacht niet op voorhand werd afgewezen door betrokkenen – gaat waarschijnlijk het kabinet, zonder PvdA, demissionair verder.
De Tweede Kamer beslist wat zij wel en niet wil behandelen. De onderwerpen waar grote verschillen van mening over zijn worden ‘controversieel’ verklaard, en niet meer behandeld. Een kandidaat daarvoor is bijvoorbeeld het verhogen van de AOW-leeftijd van 65 naar 67 jaar. Het ligt voor de hand dat de Kamer de wetgeving die betrekking heeft op de staatkundige structuur als één pakket benadert, dus of alles wél behandelt of geen van de wetten behandelt. Volgens Statenvoorzitter Pedro Atacho en premier Emily de Jongh-Elhage (beiden PAR) is het zaak dat de Tweede Kamer de Wol-BES, de CRW’s voor Curaçao en St. Maarten en de Statuutverandering behandelt. Dat zou immers het staatkundig veranderingsproces onomkeerbaar maken, aldus Atacho. De Jongh-Elhage houdt nog een slag om de arm. “Laten we afwachten wat er gaat gebeuren”, zegt ze. Maandag hoopt de premier meer duidelijkheid te krijgen van staatssecretaris Bijleveld over de opstelling van de Tweede Kamer voor wat betreft de behandeling van de verschillende wetten. De staatssecretaris wil vandaag nog niet persoonlijk reageren op de val van het Nederlandse kabinet en wat dat voor het staatkundig proces kan betekenen. Volgens haar woordvoerder is daar momenteel
‘geen zinnig woord over te zeggen’. Ook volgens de vertegenwoordiger van Nederland Rob Vermaas is ‘of er consequenties zijn voor het staatkundig proces, en zo ja welke, op dit moment niet te voorzien’. “Wat nog kan, hangt af van de opdracht waarmee Jan Peter Balkenende terugkomt van de Koningin.”
Over de haalbaarheid van 10 oktober als datum waarop de Antillen worden ontmanteld en de nieuwe entiteiten een feit worden zijn zowel De Jongh-Elhage en Atacho niet zo positief gestemd. Beiden houden serieus rekening met (enige) vertraging.
Atacho omschrijft de situatie als ‘vervelend’ maar is redelijk optimistisch dat de Tweede Kamer de CRW’s en de aanpassingen van het Statuut in april volgens afspraak zal hebben behandeld. Zoals hij de situatie inschat moet het staatkundig veranderingsproces beschouwd worden als een ‘lopende zaak’. “Dat houdt in dat lopende zaken door het demissionair kabinet kunnen worden afgehandeld”, aldus Atacho. De reden voor de val van het kabinet, de missie in Uruzgan, heeft niets met het staatkundig veranderingstraject te maken, dus ziet Atacho geen enkele reden waarom het staatkundig veranderingsproces stilgelegd moet worden. “Een meerderheid in de Tweede Kamer, de coalitie en
oppositiepartijen D66 en Groen Links, zijn voor het proces.” Ook als er verkiezingen komen en een ander Nederlands kabinet wordt gevormd moet dit de beslissingen van de Tweede Kamer respecteren, zegt Atacho. “Nogmaals daarom is het van cruciaal belang dat de wetten door de Tweede Kamer worden goedgekeurd.” PAR-leider Glenn Sulvaran gaat een stap verder in zijn redenering en zegt dat naast het feit dat de reden voor de val van het Nederlandse kabinet niks te maken heeft met het staatkundig veranderingstraject, het ook zo is dat de Verenigde Naties enige bescherming bieden als het op zelfbeschikkingsrecht van de eilanden aankomt. In dit geval, zegt Sulvaran, is het niet de bedoeling dat het proces voor de Antilliaanse eilanden door Nederland wordt geblokkeerd. “De Nederlandse regering moet helpen en faciliteren. De vraag is: wie neemt uiteindelijk de beslissing. Een meerderheid in de Tweede Kamer? In dat geval is het afwachten hoe de Kamer zich opstelt en of ze vinden dat het staatkundig traject te controversieel is om te worden behandeld”, aldus Sulvaran.
De Jongh-Elhage heeft inmiddels contact gehad met Bijleveld en ook kort met de Nederlandse premier Jan Peter Balkenende. Of er nieuwe verkiezingen worden gehouden kan De Jongh-Elhage niet zeggen. “Balkenende moet nog met de Koningin spreken. Zij zit in Oostenrijk”, meldt De Jongh- Elhage. De premier vindt het heel jammer dat het Nederlands kabinet ten val is gekomen en hoopt dat de Tweede Kamer het staatkundig veranderingstraject als een van de lopende zaken ziet die het nog moet afhandelen. “Bijleveld gaat maandag met de Tweede Kamer overleggen over de behandeling van de wetten”, aldus De Jongh-Elhage. Dat Bijleveld niet aangeslagen of negatief klonk stemde de premier positief.
Één overleg en RTC
Over de politieke overleggen over het staatkundig veranderingstraject die nog moeten plaatsvinden zegt De Jongh-Elhage dat alle belangrijke beslissingen al genomen zijn. “Alleen wat betreft de politie moet nog gekeken worden of Curaçao en St. Maarten nog aan bepaalde criteria kunnen voldoen. Er staat nog één politiek overleg op de agenda voor eind april/begin mei. Daarna is het de Ronde Tafel Conferentie. Dat het Nederlandse kabinet nu is gevallen kan alleen betekenen dat er vertraging optreedt, maar de belangrijke beslissingen zijn al genomen.”
|
