Lokale politici op Bonaire geven elkaar de schuld dat het homohuwelijk, abortus en euthanasie al snel dreigen te worden ingevoerd na de aansluiting bij Nederland. Maar in de samenleving, binnen de kerken en op straat heerst vooral onbegrip over de Nederlandse houding.
Bonaire verzet zich al vanaf het begin van de onderhandelingen over de staatkundige vernieuwing tegen de invoering van Nederlandse wetgeving over het homohuwelijk, abortus en de euthanasie. De Tweede Kamer wil Bonaire - en de andere BES-eilanden Saba en Sint-Eustatius - voor abortus een overgangsperiode geven van één jaar, voor het homohuwelijk en euthanasie twee jaar.
Immoreel
Bonaire kent veel kerkgenootschappen. De evangelische gemeente van geestelijk leider Rudy Jacobs is er één van. Jacobs woont in de volkswijk Antriol en zijn woonkamer is ook de gebedsruimte. Op tafel ligt een grote dikke Bijbel, Jacob's richtsnoer bij een oordeel over de drie ethische wetten. "Ze zijn immoreel. Ik ben ertegen, het zijn gewoon praktijken tegen God, tegen de Bijbel." Jacobs bespeurt
veel onrust onder de mensen omdat de wetten hun religieuze leven raken. Ze zien het als een gevaar voor de toekomst van de jeugd.
Even verderop in Antriol heeft Esther Bernabela een huisartsenpraktijk. Ze is voorzitter van de huisartsenvereniging en vindt dat de artsen nog te weinig weten over de Nederlandse euthanasie- en abortusregelingen. Op Bonaire komt actieve euthanasie niet voor, maar wel de passieve vorm van pijnbestrijding om het lijden van terminale patiënten te verzachten en het staken van de behandeling als dat geen zin meer heeft.
Abortuspraktijken
En bij abortus, zegt Bernabela, moet je - ondanks begrip voor het religieuze verzet - de ogen niet sluiten voor de werkelijkheid. "We moeten niet hypocriet zijn. Abortus hoort zelfs tot onze cultuur. We hebben kruiden die overal en bij iedereen bekend zijn, die gebruikt worden om illegale abortuspraktijken uit te oefenen. Abortus wordt door professionelen verricht, maar ook door de leek." Hoewel ze niet 'staat te popelen' om invoering van de abortuswet of om een kliniek op het eiland, denkt Bernabela toch dat het wel een bijdrage zou kunnen leveren aan het tegengaan van de illegale praktijken en de soms desastreuze gevolgen daarvan. Abortus komt "vrij frequent" voor op Bonaire, maar hoe vaak precies, weet ze niet.
In de dagelijkse radiotalkshow van Noche Willems komen abortus, euthanasie en het homohuwelijk vaak aan bod. Tot nog toe waren de inbellers allemaal tegen. Allereerst omdat het door Nederland wordt opgedrongen en ten tweede omdat het eiland er nog niet 'rijp' voor is om dit soort kwesties openlijk te bespreken.
Respectloos
Soortgelijke reacties zijn ook te beluisteren op de parkeerplaats van een plaatselijke supermarkt. De meeste Europese Nederlanders die op het eiland wonen, hebben persoonlijk geen moeite met invoering van de wetten, maar begrijpen wel de bezwaren die de Bonairianen hebben. Vooral de plotselinge haast van de Tweede Kamer stuit op onbegrip. "Dat is respectloos ten opzichte van de Bonairianen", zegt een man.
En dat wordt beaamd door de Bonairianen zelf, die bovendien vaak wijzen op het 'woord van God'. "Aan de ene kant vind ik het moord", zegt een jonge moeder met haar zoontje in de kinderwagen over abortus. Een andere vrouw wijst op de vele andere zaken die Bonaire veel dringender nodig heeft.
"Het wordt ons door de strot geduwd", zegt een derde vrouw, die het ziet als een teken aan de wand van wat nog aan wetten vanuit Nederland zal volgen. "Ik ben een christen en alledrie stuit bij mij tegen de borst."
Omdat de Tweede Kamer geen rekening houdt met de BES-eilanden, wil advocaat Michiel Bijkerk zich nu met de bevolking en de politiek op Bonaire tot de Eerste Kamer gaan richten. Want die moet de BES-wetten nog behandelen. Bijkerk is op zich voorstander van de aansluiting bij Nederland, maar bij zaken als abortus, euthanasie en homohuwelijk speelt er meer. "Deze ethische kwesties zijn gewetenskwesties en met mensen hun geweten moet je altijd heel, heel zorgvuldig omgaan."
Ethisch referendum
Bijkerk wil specifiek hierover een referendum houden en pas daarna moet over invoering ja dan nee worden besloten. Hij wijst er verder op dat in veel landen heel anders over deze kwesties wordt gedacht dan in Nederland.
De onvrede op Bonaire is groot. En daarom organiseren vijf Bonairiaanse vrouwen zaterdag 27 maart een demonstratie. Vanuit haar geloof verzet Glenda Emerenciana, een van de organisatoren, zich tegen de drie wetten. Maar ze gaat vooral ook de straat op omdat de Tweede Kamer het er bij Bonaire probeert door te drukken. |
